Lees deel 1 van het verhaal van Billy
Welkom bij het eerste deel van het bijzondere levensverhaal van Billy. Speciaal voor alle trouwe volgers en liefhebbers van Stalhouderij Dimarte bieden we deze eerste hoofdstukken gratis aan. Neem de tijd, blader door de beelden en ontdek hoe een bijzonder paard ieders hart veroverde.

Hoofdstuk 1 — Een paard als Billy draag je samen
Billy was eigenlijk het eerste paard in samenzorg. Alleen gebruikten we dat woord toen nog niet.
Toen hij op 5 juli 2016 bij ons kwam, was het plan helemaal niet dat hij zou blijven. Zijn eigenaar vertrok naar het buitenland en Billy was nog aan het herstellen van een gebroken schoft. Zij zou zijn zorg voorlopig blijven betalen, hij kreeg bij ons de tijd om te herstellen en daarna zouden we kijken naar een passende nieuwe eigenaar. Het leek op dat moment een tijdelijke oplossing voor een paard dat al behoorlijk veel pech had gehad.
Alleen bleek al vrij snel dat Billy geen paard was waarvoor je eenvoudig een nieuw vakje kon zoeken. Niet omdat niemand hem een goed leven gunde, maar omdat zijn vraag ingewikkelder was dan alleen een stal, voer en iemand die van paarden hield. Zijn gedrag, gezondheid en de omgeving die hij nodig had, maakten hem nauwelijks bemiddelbaar. Wat bij veel paarden nog opgelost kan worden door een goede nieuwe eigenaar te zoeken, werkte bij Billy niet zo eenvoudig.
Hij had simpelweg een vraag waarvoor bijna geen standaardantwoord bestond.
In de jaren daarna is dat misschien wel één van de belangrijkste lessen geworden die hij ons gaf. Zorg voor een paard als Billy gaat namelijk niet alleen over geld, al kost intensieve zorg natuurlijk veel. Het gaat net zo goed over tijd, kennis, mensen die hem leren kennen, een omgeving die aangepast kan worden en de mogelijkheid om opnieuw te kijken wanneer iets wat gisteren werkte vandaag ineens niet meer werkt.
Dat kun je moeilijk allemaal bij één persoon neerleggen.
Zorg is meer dan verzorgen
Samenzorg betekent voor mij niet dat iedereen een stukje van een paard ‘overneemt’. Het betekent dat er rondom een dier een netwerk kan ontstaan waardoor zijn leven ook werkelijk vol te houden is. De één kent hem door en door, een ander kijkt medisch mee, iemand helpt praktisch, iemand ziet een verandering die mij misschien nog niet was opgevallen en weer iemand draagt financieel een stukje bij.
Juist bij Billy werd dat belangrijk. Niet alleen omdat zijn zorg intensief is, maar ook omdat onze band ontzettend sterk werd. Hoe meer je van een dier houdt, hoe moeilijker het soms kan worden om volledig objectief te blijven. Ik heb in de loop der jaren genoeg gezien om te weten dat liefde prachtig is, maar ook een blinde vlek kan worden. Daarom heb ik altijd mensen rondom de paarden gehouden die mij goed kennen én het paard kennen, en die ook mogen zeggen: dit ziet er niet goed uit.
Dat is geen wantrouwen tegenover mijn eigen oordeel. Het is juist verantwoordelijkheid nemen voor het feit dat ik niet alles alleen hoef te kunnen zien.
Bij Billy keert daarom al jaren dezelfde vraag terug: zijn we nog op de goede weg?
Niet alleen wanneer het slecht gaat. Juist ook wanneer het alweer een tijd goed gaat. Want Billy heeft een grillig lichaam. Hij kan in korte tijd zo slecht worden dat je denkt dat het einde dichtbij is en vervolgens toch weer herstellen en maanden later sterk tussen zijn vrienden staan. Dat maakt hem bijzonder, maar het maakt beslissingen ook ingewikkeld.
Samenzorg betekent daarom ook dat ik die beslissingen niet alleen draag.
Een leven hoeft niet perfect te zijn
Billy leerde mij al vroeg dat een leven niet perfect hoeft te zijn om waardevol te zijn. Hij zou niet meer het sportpaard worden dat hij ooit was geweest. Zijn lichaam had schade opgelopen, hij had veel zorg nodig en zijn gedrag paste niet gemakkelijk binnen iedere stal. Toch bleek er, toen zijn omgeving steeds beter aansloot bij wat hij nodig had, ontzettend veel Billy over.
Sterker nog: hij bloeide steeds verder op.
Om hem hebben we uiteindelijk hard gevochten voor een eigen plek, weg van het idee dat een paard vooral waarde heeft zolang je er iets mee kunt. Meer vrijheid, intensieve zorg en een omgeving waarin hij niet voortdurend hoefde te voldoen aan een standaardplaatje maakten een enorm verschil.
Daar ontstond langzaam iets wat later veel groter werd dan Billy alleen. Een manier van zorgen waarin niet één eigenaar alles hoeft te dragen, maar waarin mensen samen verantwoordelijkheid kunnen nemen voor een dier met een ingewikkelde vraag.
Sommigen verzorgen hem daadwerkelijk. Anderen denken mee, behandelen, helpen financieel of volgen hem al jaren en zijn er wanneer het spannend wordt. Misschien zullen sommige mensen hem nooit aanraken en dragen ze toch bij aan zijn leven.
Dat is voor mij samenzorg.
Niet een paard redden en vervolgens alles alleen moeten kunnen.
Maar samen zorgen dat een dier veilig, waardig en zoveel mogelijk als zichzelf kan blijven leven.
En misschien begon dat allemaal omdat er in 2016 één wit paard kwam waarvoor het antwoord steeds opnieuw bleek te zijn:
dit kunnen we alleen oplossen als we anders durven kijken.
Hoofdstuk 2 — Billy
Wie Billy probeert te beschrijven met één woord, loopt eigenlijk meteen vast.
Hij kan gevoelig en keihard tegelijk zijn. Serieus en even later een complete clown. Sociaal, maar uiterst selectief. Slim genoeg om precies te begrijpen wat je bedoelt en eigenwijs genoeg om vervolgens zelf te beslissen wat hij daarvan vindt.
Billy doet weinig half.
Dat gold ook voor mensen. Sommige paarden lijken vrij gemakkelijk meerdere mensen in hun leven toe te laten. Billy niet. Hij heeft altijd heel sterk gekozen. Zijn vorige eigenaar Jorte was zo iemand en later werd ik dat. Bij mensen die hij vertrouwt kan hij ongelooflijk zacht en verfijnd zijn, terwijl iemand die zonder relatie of gevoel zijn ruimte binnenstapt een totaal andere Billy kan ontmoeten.
Jorte omschreef hem zelf als een sensibel paard dat iemand nodig heeft die hem begrijpt. Toen ze hem in Zwitserland leerde kennen, was ze student en helemaal niet van plan een eigen paard te kopen. Toch ontstond er tussen hen iets waardoor hij uiteindelijk met haar meeging. Tijdens een periode waarin hij door een blessure nauwelijks lichamelijk belast kon worden, deed ze vooral trucjes en hersenwerk met hem. Haar simpele conclusie: hij is zo slim.
Die intelligentie is nooit verdwenen.
Een paard met een mening
Billy accepteert niet automatisch iets omdat een mens besloten heeft dat het zo moet. Dat heeft hem door de jaren heen behoorlijk wat etiketten opgeleverd. Moeilijk. Scherp. Dominant. Agressief. Onvoorspelbaar. Soms zelfs gevaarlijk.
Een deel daarvan begrijp ik. Billy kan ontzettend duidelijk zijn en veiligheid moet altijd vooropstaan. Maar al die woorden vertellen maar een klein stukje van wie hij is.
Voor mij is hij ook het paard dat los over het erf kan lopen en op mijn stem van richting verandert. Het paard dat onderweg doodleuk een paar happen gras meepakt, mij aankijkt met zijn bekende prethoofd en precies weet hoeveel ruimte hij daarin heeft. Voor mij is hij mijn beste vriend, terwijl dezelfde Billy voor veel andere mensen een paard is waar ze liever met een boog omheen lopen.
Dat contrast is misschien wel Billy ten voeten uit.
Als hij iemand niet vertrouwt, zal hij zelden doen alsof. Zijn middelvinger kan behoorlijk groot zijn. Maar als hij je eenmaal binnenlaat, is de band net zo uitgesproken. Jorte en ik hebben daar later samen nog over gesproken: hoe bijzonder het is dat hij in al die jaren maar een heel klein aantal mensen werkelijk gekozen lijkt te hebben.
Hij is ook geen paard dat bij iedereen staat te bedelen om aanraking. Juist daardoor zijn de momenten waarop hij zelf contact zoekt zo bijzonder. Soms kan hij zijn hele lijf tegen mij aandrukken en daar gewoon blijven staan. Geen opdracht, geen prestatie, niets wat moet gebeuren. Alleen contact.
Billy kiest.
En als Billy kiest, doet hij dat volledig.
Niet asociaal, wel selectief
Ook over andere paarden werd vroeger gezegd dat Billy er niet goed mee zou kunnen omgaan. Jorte ontdekte al dat dit te simpel was. Ze had hem zoveel mogelijk buiten, in de zomer zelfs dag en nacht, en in de juiste omstandigheden kon hij prima sociaal functioneren. Op Ameland beschreef ze hem als gezond en gelukkig.
Dat beeld herken ik. Billy kan moeilijk zijn in een groep wanneer de situatie hem niet past, maar dat betekent niet dat hij geen behoefte heeft aan andere paarden. Integendeel. Door de jaren heen hebben we gezien hoe belangrijk de juiste sociale contacten voor hem zijn.
Dat is typerend voor veel dieren die snel ‘lastig’ genoemd worden. Soms zegt hun gedrag minder over hun vermogen om samen te leven dan over de omstandigheden waarin wij proberen ze dat te laten doen.
Bij Billy moet er ruimte zijn om afstand te nemen. Hij moet zich kunnen terugtrekken en hij moet niet het gevoel krijgen dat hij ergens opgesloten zit. Wanneer die voorwaarden kloppen, komt er een heel ander paard tevoorschijn.
En toch blijft hij zichzelf.
Het ene moment indrukwekkend serieus, het volgende moment haalt hij een geintje uit. Een paard waarover mensen zich zorgen kunnen maken en dat op precies hetzelfde moment zelf alweer bezig is om ergens kattenkwaad uit te halen.
Misschien is dat waarom hij zo geliefd én zo vaak veroordeeld is.
Billy probeert niet gemakkelijk gevonden te worden.
Hij probeert vooral Billy te zijn.
En om hem te begrijpen, moeten we daarom eerst terug naar het leven dat hij al had voordat hij in 2016 bij ons kwam.
Foto 1. Billy bij Jorte. 2. Billy in zijn jonge jaren. 3. Billy die door Jorte werd gebracht, hier spat de liefde tussen hun beide van af. 4. Billy vermagerd en vies, later leerden wij dat hij snel zijn gewicht kan verliezen bij ziekte of anders.
Hoofdstuk 3 — Voor hij bij ons kwam
Sommige delen van Billy's leven ken ik inmiddels tot in de kleinste details. Van andere periodes bestaan vooral losse stukken. Verhalen van Jorte, oude herinneringen, een naam, een plek en soms een gebeurtenis waarvan het exacte jaar niet meer bekend is. Ik wil die gaten niet opvullen met aannames. Juist bij een paard als Billy is het verleidelijk om achteraf overal een verklaring voor te zoeken, maar zijn verhaal is al bijzonder genoeg zonder dat we dingen hoeven te verzinnen.
Wat we wel weten, is dat Billy afkomstig is van een Ierse fokker van racepaarden. Hij heeft kort op de renbaan gelopen en kwam via een omweg in Duitsland uiteindelijk terecht bij een crossruiter in Zwitserland. Volgens Jorte heeft hij daar wedstrijden gelopen en waarschijnlijk ook een keer internationaal gestart. Zijn grootste talent lag alleen niet bepaald bij sloten; die sprong hij niet goed en zijn carrière in de cross werd geen groot succes.
In die jaren liep hij ook één van zijn eerste zware blessures op. Tijdens een buitenrit in de sneeuw brak hij zijn heup. Later, nadat hij naar Nederland was gekomen, brak hij in Groningen een klein botje in zijn voorbeen toen hij op de wei een trap van een pony kreeg. Omdat hij lichamelijk weinig kon, hield Jorte hem bezig met trucjes en denkwerk. Billy bleek daar bijzonder geschikt voor. Hij is zo slim, schreef ze jaren later nog.
Jorte
Jorte leerde Billy kennen toen ze een aantal maanden in Zwitserland werkte. Ze was student, had geen geld voor een eigen paard en was ook helemaal niet van plan er één mee naar huis te nemen.
Toen kwam Billy.
Op een dag stond er iemand van de stal tegen haar te schreeuwen. Billy reageerde daarop zo fel dat hij hem aanviel, volgens Jorte om haar te verdedigen. Voor haar was het daarmee eigenlijk duidelijk: Billy ging met haar mee.
Ze nam hem mee naar Groningen en probeerde hem, ondanks alles wat zijn lichaam al had meegemaakt, zoveel mogelijk gewoon paard te laten zijn. Hij stond veel buiten, in de zomer 24 uur per dag, en ze gingen vooral samen naar buiten. Het verhaal dat hij niet met andere paarden zou kunnen functioneren bleek daar helemaal niet zo zwart-wit te zijn. Later ging hij met haar mee naar Ameland en daar zag hij er volgens haar juist ontzettend goed uit: gezond en happy.
Terug in Groningen ging het opnieuw mis. Tijdens het spelen in de wei sloeg Billy achterover en brak zijn schoft. Voor Jorte was dat een duidelijk moment. Ze wilde hem niet meer langdurig op een box hebben, omdat hij daar zichtbaar ongelukkig van werd. Zijn lichaam had opnieuw een flinke klap gekregen, maar ook toen herstelde hij voldoende om verder te kunnen.
Toen Jorte later een baan in Zwitserland aangeboden kreeg, wist ze dat ze Billy niet opnieuw die reis kon laten maken. Ook financieel was dat niet haalbaar. Ze ging daarom zorgvuldig op zoek naar iemand met ervaring en bezocht zelf de plek waar hij terecht zou komen. Alles leek goed.
Dat bleek het niet te zijn.
Na één of twee weken haalde ze hem alweer op. Billy was vies, ongelukkig en volgens haar verwaarloosd. Ze schreef later dat ze zich zelfs schaamde voor de staat waarin hij bij ons aankwam, juist omdat dat helemaal niet liet zien hoe zij zelf altijd voor hem had gezorgd. Ze hield van hem, maar moest ook erkennen dat haar eigen situatie geen oplossing meer bood.
Op 5 juli 2016 kwam Billy daarom naar ons.
Welkom Billy
Het plan was nog steeds tijdelijk. Billy was herstellende van zijn gebroken schoft. Jorte zou zijn zorgkosten voorlopig blijven dragen en wij zouden hem de rust geven om verder te herstellen. Daarna konden we opnieuw kijken wat zijn lichaam aankon en of er een passende nieuwe plek voor hem gevonden kon worden.
Meer was het niet.
Tenminste, dat dachten we.
In het begin was Billy ook helemaal niet ‘mijn’ paard. Hij kwam bij ons terecht met zijn eigen geschiedenis, zijn eigen eigenaar en zijn eigen toekomstplan. Voor zijn revalidatie stond hij aanvankelijk op een reguliere stal waar een trainer met hem aan de slag ging. Alleen bleek al snel dat de combinatie van druk, op stal staan en de manier waarop het leven daar georganiseerd was, niet goed voor hem werkte. Zijn gedrag werd steeds moeilijker te begrijpen en de gebruikelijke combinatie van stal en weidegang gaf hem niet wat hij nodig had.
We besloten hem daarom te verplaatsen naar een paddock paradise in Heeg, waar ik op dat moment ook andere paarden had staan. Gek genoeg was zelfs die enorme vrijheid in het begin te veel. Billy sneeuwde onder in de ruimte en in de groep. Daarom kreeg hij eerst een kleiner, overzichtelijk stuk waar hij tot rust kon komen en van daaruit zijn omgeving kon leren kennen.
Het paard dat hem in het begin het meest leek te moeten hebben, werd uiteindelijk juist één van zijn vrienden.
Met mensen had Billy voorlopig veel minder behoefte aan contact.
En ergens daar gebeurde iets wat achteraf bepalend is geweest voor alles wat daarna kwam.
Billy wilde niets van mensen.
Dus besloot ik niets van Billy te willen.
Ik hoefde hem niet te trainen, hoefde niet zijn nieuwe eigenaar te worden en had geen doel dat hij voor mij moest bereiken. Wanneer hij nee zei, kon die nee daarom ook gewoon nee zijn. Ik liet hem met rust, zonder te weten dat juist dát misschien wel het belangrijkste was wat ik op dat moment voor hem kon doen.
Weken gingen voorbij.
Tot 19 oktober 2016.
Die dag stond Billy bij het hek.
Ik had hem niet geroepen. Ik kwam hem niet vangen. Ik vroeg hem niets.
Hij kwam naar mij.
Billy koos. En vanaf die dag veranderde ons verhaal.
Maar eerst gaan we naar een deel van hem wat zijn gedrag zoveel gaat verklaren....
Hoofdstuk 4 Een volbloed met een bijzonder hoofd
Wanneer mensen Billy leren kennen, hoor ik geregeld woorden als moeilijk, scherp, dominant, agressief of onvoorspelbaar. Ik begrijp ergens wel waar die woorden vandaan komen. Billy kan groot reageren, is ontzettend duidelijk wanneer iets hem niet bevalt en heeft nooit veel moeite gedaan om zich aan te passen zodat een mens hem gemakkelijker vindt. Toch voelde het voor mij steeds te simpel om hem met zulke woorden te beschrijven. Want achter dat gedrag zit ook een bijzonder intelligent, gevoelig en ontzettend selectief paard.
Billy is een volbloed. Hij kwam uit een Ierse fokkerij van racepaarden, liep zelf kort op de renbaan en kwam daarna via Duitsland uiteindelijk in de cross terecht. Daarmee begon zijn leven in een wereld waarin veel van een paardenlichaam én paardenhoofd gevraagd wordt. Maar ik wil daar meteen voorzichtig mee zijn. Niet iedere volbloed is Billy en niet alles wat Billy doet is terug te voeren op zijn ras of zijn sportverleden. Zijn afkomst is één stukje van de puzzel, net zoals zijn karakter, zijn ervaringen, zijn blessures en de mensen en omgevingen die hij daarna heeft gekend dat zijn.
Wat wel vanaf verschillende kanten steeds terugkomt, is zijn sensitiviteit. Jorte omschreef hem als een paard dat een sensibel persoon nodig heeft. Toen hij door een blessure lichamelijk weinig kon, hield zij hem bezig met trucjes en dingen voor zijn hoofd. Haar conclusie daarover was eenvoudig: Billy is ontzettend slim.
Die slimheid klinkt leuk en dat is ze ook, maar bij Billy betekent het niet alleen dat hij snel iets leert. Het betekent ook dat hij observeert, onthoudt en heel snel doorheeft met wie hij te maken heeft. Hij accepteert niet automatisch iets omdat een mens besloten heeft dat het zo hoort. Wanneer iets voor hem niet klopt, kan hij daar behoorlijk duidelijk in zijn. Dat maakt samenwerken met hem soms ingewikkeld, maar juist daardoor is het ook onmogelijk om op automatische piloot met hem om te gaan.
In zijn leven is vaak geprobeerd te kijken naar wat hij technisch gezien zou moeten kunnen. Hij had immers in de sport gelopen. Hij kende mensen, training, vervoer en verschillende omgevingen. Maar kunnen uitvoeren wat van een paard gevraagd wordt, zegt nog niet automatisch iets over hoeveel mentale ruimte dat paard daarbij heeft. Bij Billy werd dat verschil later steeds zichtbaarder. In een stalsetting met meer druk liep hij vast en werd zijn gedrag moeilijker. Toen er meer ruimte kwam en de omgeving beter bij hem aansloot, kwam er ook meer ruimte voor hemzelf.
Dat is iets anders dan zeggen dat Billy nergens tegen kan. Integendeel. Dit is een paard dat in zijn leven ongelooflijk veel heeft meegemaakt en zich steeds opnieuw heeft aangepast. Hij kon sociaal functioneren, stond bij Jorte in de zomer veel buiten en was op Ameland juist gezond en gelukkig. Het beeld dat hij simpelweg niet met andere paarden kon of per definitie overal moeilijk was, bleek veel te zwart-wit.
Misschien zit daar wel één van de grootste misverstanden rond Billy. Een paard kan op de ene plek ontzettend moeilijk lijken en in een andere omgeving veel beter functioneren, zonder dat het ineens een ander paard geworden is. Billy bleef temperamentvol, slim, gevoelig en enorm duidelijk. Alleen hoefden die eigenschappen niet overal een probleem te zijn.
En misschien is dát juist wat mij steeds meer aan hem ging fascineren.
We zijn bij paarden snel geneigd een eigenschap positief of negatief te maken. Sensibel is mooi zolang een paard subtiel reageert, maar ineens lastig wanneer hij te veel ziet of te sterk reageert. Intelligentie is prachtig zolang die intelligentie gebruikt kan worden om snel iets aan te leren, maar minder handig wanneer een paard ook zelf conclusies trekt. Karakter bewonderen we totdat dat karakter tegenover onze eigen plannen komt te staan.
Bij Billy kreeg ik steeds minder behoefte om die kanten van hem weg te trainen.
Niet omdat alles wat hij deed goed was. Een groot paard met een duidelijke mening heeft grenzen nodig en veiligheid blijft belangrijk. Maar er zit een verschil tussen duidelijkheid en hardheid. Tussen een grens stellen en een paard leren dat zijn antwoord er helemaal niet toe doet.
Billy dwong mensen bijna om dat verschil te voelen.
Wie vooral harder werd wanneer hij weerstand gaf, kreeg meestal méér Billy terug. Wie kon vertragen, kijken en duidelijk blijven zonder de strijd aan te gaan, kreeg soms een heel ander paard te zien. Dat betekent niet dat er een simpele gebruiksaanwijzing voor hem bestaat. Die heb ik na bijna tien jaar nog steeds niet gevonden. Het betekent vooral dat de relatie voor Billy enorm veel uitmaakt.
Daarin is hij bovendien opvallend selectief. Jorte beschreef hoe sterk hun band in Zwitserland al was. Later spraken we er samen over dat hij in al die jaren eigenlijk maar heel weinig mensen werkelijk dichtbij heeft toegelaten. Bij die mensen kan hij een totaal andere kant van zichzelf laten zien.
Dat maakt hem niet mystiek en het betekent ook niet dat hij mensen op een bovennatuurlijke manier ‘doorziet’. Billy kijkt, reageert en leert zoals paarden dat doen. Alleen lijkt hij bijzonder weinig bereid om te verbergen wanneer iets voor hem niet klopt.
Misschien is dat waarom hij zo vaak verkeerd begrepen is.
Eigenschappen waarvoor hij in de ene omgeving als te heet, te scherp, te sensibel of te moeilijk werd gezien, werden in een andere omgeving juist de eigenschappen waardoor een uitzonderlijke samenwerking kon ontstaan. Zijn alertheid maakte communicatie verfijnd. Zijn intelligentie maakte dat hij razendsnel verbanden legde. Zijn eenkennigheid maakte het vertrouwen dat hij gaf ontzettend bijzonder.
Langzaam veranderde daardoor ook mijn vraag.
Niet meer alleen: hoe krijgen we Billy zover dat hij doet wat er van hem gevraagd wordt?
Maar steeds vaker:
wat heeft Billy nodig om mee te kunnen doen zonder zichzelf kwijt te raken?
Ik wist toen nog niet hoeveel die vraag later zou veranderen. Niet alleen voor Billy, maar voor de manier waarop ik uiteindelijk naar veel meer paarden zou gaan kijken.
En in 2016 wist ik al helemaal niet dat het antwoord op die vraag uiteindelijk niet van mij zou komen.
Billy zou dat zelf geven.
Op 19 oktober 2016.
Deze foto is zo intens bijzonder voor mij en ik ben zo dankbaar dat deze gemaakt is. Het moment dat onze harten 1 werden is namelijk niet met woorden te omschrijven. Maar deze foto spreekt.
Hoofdstuk 5 — 19 oktober 2016, de dag dat Billy mij koos
Er zijn momenten waarvan je pas veel later begrijpt dat ze een begin waren.
19 oktober 2016 is voor mij zo'n datum.
Als je mij in juli van dat jaar had verteld dat Billy één van de belangrijkste paarden in mijn leven zou worden, had ik je waarschijnlijk vreemd aangekeken. Hij kwam bij ons om te herstellen, niet om van ''mij'' te worden. Of zoals ik liever zeg, dat ik zijn mens zou zijn. Hij had een eigenaar die ontzettend veel van hem hield en het idee was nog altijd dat hij, wanneer zijn lichaam voldoende hersteld was, uiteindelijk een passende nieuwe plek zou krijgen.
Daarbij was Billy in die eerste maanden bepaald niet bezig om een band met mij op te bouwen.
Eerder het tegenovergestelde.
De eerste poging om hem in een meer reguliere setting te laten revalideren liep vast. De drukte en de manier waarop het leven daar georganiseerd was, werkten niet voor hem. Zijn gedrag werd moeilijker en steeds duidelijker werd dat we hem niet verder zouden helpen door harder te proberen hetzelfde systeem passend te maken. Jorte had niet voor niks geschreven dat een stal geen plek voor hem was.
Daarom verhuisde hij naar Heeg, naar een paddockparadijs waar ik ook andere paarden had staan.
Je zou misschien verwachten dat meer ruimte onmiddellijk de oplossing was, maar zo eenvoudig was Billy niet. In die grote omgeving leek hij in eerste instantie juist wat te verdwijnen. Alsof de vrijheid waar hij zoveel behoefte aan had tegelijkertijd nog te groot was. Daarom maakten we binnen die ruimte een kleiner en veiliger gedeelte waar hij zich kon terugtrekken en tot rust kon komen.
Daar begon eigenlijk iets wat later steeds belangrijker zou worden in onze manier van zorgen: niet bedenken hoe een paard zich aan een omgeving moest aanpassen, maar kijken wat er in die omgeving veranderd kon worden zodat het paard zich weer veilig genoeg voelde om zichzelf te zijn.
Billy had op dat moment vooral behoefte aan rust.
Ook van mensen.
Hij hoefde niets van mij en ik besloot dat ik dan ook niets van hem hoefde.
Dat klinkt achteraf misschien heel bewust en bijna methodisch, maar zo voelde het toen helemaal niet. Ik was simpelweg niet zijn persoonlijke verzorger. Er waren andere paarden, andere werkzaamheden en ik had geen reden om iedere dag naar Billy toe te lopen met de bedoeling een relatie met hem op te bouwen.
Dus als hij afstand wilde, kreeg hij afstand.
Als hij niet aangeraakt wilde worden, raakte ik hem niet aan.
Ik ging hem niet lokken met eten en probeerde hem niet te overtuigen dat ik toch echt heel aardig was. Ik hoefde niets van hem gedaan te krijgen en daardoor ontstond er iets wat Billy misschien lange tijd weinig had meegemaakt:
zijn nee veranderde niet automatisch in een onderhandeling.
Hij mocht gewoon nee zeggen.
Achteraf denk ik dat juist daar iets tussen ons begon te verschuiven.
Niet omdat ik iets bijzonders deed, maar misschien juist omdat ik ophield iets te doen.
Billy kreeg ruimte om zelf waar te nemen.
Om mij te bekijken zonder dat daar onmiddellijk een vraag achteraan kwam.
Om te ontdekken dat ik ook weer weg kon lopen zonder hem mee te nemen.
Dat ik niet iedere toenadering gebruikte om vervolgens iets van hem te willen.
Ik weet niet wat er precies in zijn hoofd gebeurde. Dat kan ik hem natuurlijk niet vragen en ik wil er ook geen romantisch verhaal van maken waarin ik precies zou weten wat een paard dacht.
Ik weet alleen wat er gebeurde.
Op 19 oktober stond Billy bij het hek.
Voor mij.
Hij had zelf de afstand overbrugd.
Er werd die dag een foto gemaakt. Wanneer ik die nu terugzie, zoveel jaren later, is het bijna onmogelijk om ernaar te kijken zonder alles te weten wat daarna nog zou komen. Ik zie niet alleen dat moment meer. Ik zie de jaren erachteraan. Alle keren dat zijn hoofd tegen mij aan zou rusten, de crisissen waarin we naast elkaar zouden staan, de wandelingen over het erf, de keren dat ik hem zou dragen en de momenten waarop hij, zonder het te weten, mij zou dragen.
Maar die dag wist ik dat allemaal nog niet.
Ik wist alleen dat het paard dat maandenlang vooral duidelijk had gemaakt dat hij niets van mensen hoefde, ineens zelf contact zocht.
En ergens voelde ik dat dit anders was.
Billy had gekozen.
Vertrouwen kun je niet afdwingen
In de paardenwereld praten we veel over vertrouwen.
We zeggen dat een paard ons moet leren vertrouwen en vervolgens bedenken we allerlei oefeningen waarmee we dat vertrouwen proberen op te bouwen. Daar is op zichzelf niets mis mee, maar Billy leerde mij dat vertrouwen soms juist ontstaat op het moment dat je stopt met eraan te trekken.
Bij hem werkte het niet wanneer ik besloot dat het tijd was voor verbinding.
Hij bepaalde zelf wanneer hij daar klaar voor was.
En misschien was dat voor mij wel één van de eerste keren dat ik werkelijk voelde wat het betekent wanneer een paard een keuze krijgt in een relatie met een mens.
Want Billy's ja voelde anders doordat zijn nee daarvoor ook werkelijk had mogen bestaan.
Dat principe zou jaren later een veel grotere rol krijgen in onze manier van werken. Ik zou het de taal van de ja en de nee gaan noemen. Niet omdat paarden in alles hun zin kunnen krijgen en ook niet omdat veiligheid ineens niet meer belangrijk is. Samenleven met een dier van honderden kilo's vraagt om grenzen en afspraken.
Maar er zit een wereld van verschil tussen een paard dat iets doet omdat het geen andere mogelijkheid ervaart en een paard dat binnen die grenzen ook zelf ruimte krijgt om mee te denken en mee te bewegen.
Met Billy begon ik dat verschil te begrijpen voordat ik er überhaupt woorden voor had.
Vanaf die dag
Het is moeilijk aan te wijzen wanneer een band precies diep wordt.
Er bestaat geen moment waarop iemand zegt: vanaf vandaag zijn jullie onafscheidelijk.
Het groeit in honderden kleine dingen.
In hoe een paard naar je toekomt.
In het feit dat je steeds minder nodig hebt om elkaar te begrijpen.
In kleine blikken die voor een ander niets betekenen en voor jou een hele zin worden.
In weten wanneer je wel moet blijven staan en wanneer je juist weg moet gaan.
Dat gebeurde bij ons ook.
De Billy die voor veel anderen ingewikkeld bleef, werd voor mij steeds beter leesbaar. Dat betekende niet dat hij ineens een gemakkelijk paard werd. Zijn karakter veranderde niet omdat hij mij vertrouwde. Hij bleef Billy, met alles wat daarbij hoorde.
Maar tussen ons ontstond langzaam een taal.
Jaren later zou ik schrijven dat ik met hem kon lezen en schrijven. Billy kon los met mij over het erf lopen en op mijn stem reageren. Soms hoefde ik hem alleen maar te vragen een bepaalde deur te nemen en dan liep hij precies die kant op. Voor iemand die zijn reputatie kende, kon dat bijna onwerkelijk lijken. Dezelfde Billy waar sommige mensen liever afstand van hielden, liep bij mij zonder touw alsof het de normaalste zaak van de wereld was.
En voor ons wás dat op een gegeven moment ook normaal.
Misschien is dat wel één van de wonderlijkste dingen aan een diepe relatie: wat voor een ander uitzonderlijk lijkt, wordt tussen twee individuen uiteindelijk gewoon dagelijks leven.
Niet van mij, maar ik wel van hem <3
Billy was juridisch en praktisch in het begin helemaal niet mijn paard.
Toch begon dat onderscheid na verloop van tijd steeds minder te zeggen over wat er tussen ons gebeurde.
Hij had mij niet nodig omdat mijn naam ergens op papier stond. Hij wist niets van eigendom en al helemaal niets van de plannen die mensen rondom hem hadden gemaakt.
Hij wist alleen bij wie hij zich veilig voelde.
Dat is achteraf één van de dingen die me misschien nog wel het meest raakt.
Want Billy had eerder zo'n band gehad.
Met Jorte.
Toen wij jaren later samen over hem spraken, realiseerde ik me dat hij in een groot deel van zijn leven maar heel weinig mensen zo volledig had toegelaten. Eerst haar, later mij. Ook mensen op stal zagen het verschil. Hij was anders wanneer ik er was.
Jorte antwoordde daarop dat je je eigenlijk vereerd mocht voelen wanneer Billy je uitkoos.
Dat ben ik me in de loop van de jaren steeds meer gaan realiseren.
Niet omdat ik denk dat onze relatie iets magisch bewijst.
Wel omdat Billy zijn vertrouwen bepaald niet gemakkelijk uitdeelt.
Als zo'n paard uiteindelijk besluit zich bij je aan te sluiten, ontstaat er ook verantwoordelijkheid.
Je wordt niet alleen degene bij wie hij veiligheid zoekt wanneer alles goed gaat. Je wordt ook degene naar wie hij kijkt wanneer het níét goed gaat.
En dat zou ik later nog heel vaak merken.
“Draag mij maar”
In mei 2018 werd dat misschien wel voor het eerst pijnlijk zichtbaar.
Het ging lichamelijk slecht met Billy. Omdat hij los op het erf mocht lopen, ging hij normaal gesproken zelf weer terug naar zijn groep. Dat deed hij altijd. Maar op een dag lukte het hem niet.
Hij struikelde, bleef staan en keek naar mij.
Ik liep naar hem toe met een touw in mijn hand en Billy drukte zelf zijn hoofd erin.
Ik schreef die dag:
*“Het lukt mij zelf vandaag niet. Draag mij maar.”*
Natuurlijk weet ik niet of Billy die woorden dacht. Het was mijn vertaling van een moment tussen ons.
Maar het voelde precies zo.
Een paard dat jarenlang zo sterk in zijn nee was geweest, liet zich op dat moment helpen. Niet door te vechten tegen wat hij niet kon, maar door steun te zoeken bij iemand die hij vertrouwde.
Ik vond dat ongelooflijk kwetsbaar.
En tegelijkertijd ongelooflijk sterk.
Want vertrouwen gaat misschien niet over zelf alles kunnen.
Misschien gaat het juist over weten bij wie je terechtkunt wanneer het even niet lukt.
Die dag schreef ik ook iets anders:
*“Maar als liefde loslaten is, dan geven we jou je vleugels weer terug.”*
Dat was in 2018.
We dachten toen serieus dat zijn verleden zijn lichaam misschien definitief had ingehaald.
Acht jaar later schrijf ik nog steeds over hem.
Dat zegt eigenlijk alles over hoe grillig het verhaal van Billy zou worden.
Een hartband
Ik gebruik zelf graag het woord hartband voor onze relatie.
Niet omdat ik denk dat liefde alle problemen oplost. Billy heeft dierenartsen nodig, professionele behandelaars, goede hoefzorg, een passende omgeving en mensen die kritisch durven kijken. Alleen van liefde wordt een ziek lichaam niet beter.
Maar liefde maakt wel dat je bereid bent te kijken.
Echt te kijken.
Niet alleen naar wat je zelf graag zou willen zien.
De band tussen ons maakte dat ik hem steeds beter leerde kennen, maar bracht daardoor ook een verantwoordelijkheid met zich mee. Hoe sterker de liefde werd, hoe belangrijker het werd dat ik niet de enige bleef die beoordeelde hoe het met hem ging.
Dat verhaal komt later nog.
Want een diepe band kan een ongelooflijke kracht zijn, maar ook een blinde vlek worden wanneer je niet oppast.
Wat op 19 oktober 2016 ontstond, was dus niet alleen iets moois.
Het werd ook de basis van een verantwoordelijkheid die ik toen nog helemaal niet kon overzien.
Billy koos mij.
En ergens in de jaren daarna koos ik steeds opnieuw voor hem.
Niet omdat alles gemakkelijk was.
Niet omdat ik altijd wist wat de goede beslissing was.
Maar omdat we gaandeweg een manier vonden waarop hij niet langer voortdurend hoefde te vechten om gehoord te worden.
Misschien is dat ook de reden dat die ene datum, na bijna tien jaar, nog steeds zoveel betekent.
19 oktober was niet de dag waarop ik Billy leerde gehoorzamen.
Het was niet de dag waarop we eindelijk een trainingsdoel behaalden.
Er gebeurde eigenlijk iets veel eenvoudigers.
Ik had maandenlang zijn nee gerespecteerd.
En uiteindelijk kwam hij zelf met zijn ja.
Vanaf dat moment begon ik Billy niet alleen beter te leren kennen.
Door hem begon ik ook anders naar gedrag te kijken.
Want als een paard zo anders kan zijn bij de ene mens dan bij de andere, als druk zijn gedrag groter kan maken en veiligheid het juist kleiner kan maken, dan wordt de vraag *“hoe stoppen we dit gedrag?”* ineens veel minder interessant.
De belangrijkere vraag wordt:
**Wat probeert dit paard ons eigenlijk te vertellen?**
En daarmee komen we bij misschien wel één van de belangrijkste hoofdstukken uit Billy's verhaal: zijn moeilijk verstaanbare gedrag.